هذه اصل الشعر الاهوازی

وهذا مقطع من قصيدة " الحرب في الحويزة" للشاعرالكلاسيكي علي بن خلف المشعشعي:
مازلت حربا للزمان واهله
مازلت في طلب الكمال مشمرا
واذا الفتي صحب المكارم والثنا
عاد الزمان واهله من ذاالوري
فاشمخ بانفك للثريا رفعة
ما في الثريا خير من فوق الثري
اي المفاخر ما احتواها سؤددي
لورمت فخرا لم تجد لك مفخرا
وكما علمت شمائلي ومناقبي
لو قستها بالشمس كانت اظهرا
فخر قريض بانني الهج به
وبه افتخار سرافة والشنفري
واذا نطقت فان لفظي مخرس
قس بن ساعدة الخطيب وعنترا

تاریخیا يمكن ان نصنف الشعر العربي الاهوازي الي عدة مراحل حيث نشاهد هناك فروقا بين الشعرفي عهد المشعشعين مع الشعر في عهدي كعب البوناصر وكعب البوكاسب وكلها تختلف مع شعر العهد البهلوي اي فترة الهيمنة العنصرية الفارسية. وقد شهد الشعر انتعاشا في فترة حكم الشيخ خزعل (1897ــ 1925) الذي كان هو بنفسه ينشد الشعر الشعبي وينثر الاموال للشعراء وخاصة الذين كانوا يمتدحونه في المحمرة وعبادان والعراق ومصر ولبنان. وقد ظهرات بعض النساء الشاعرات في تلك الفترة، كما في عهدنا الراهن.
ونكتفي هنا بمقطع لقصيدة شعبية للشاعر العباداني اسحق القيم يمتدح فيها الشيخ خزعل قائلا:
طال عمر الشيخ ابو عبدالحميد
مرهج العدوان باسمه من بعيد
طال عمره يا الذي ماله مثيل
غير حاتم بالخلايق والنبيل
كاتب النبلة معن راعي الجميل
وبالعفو ناموس قيصر والرشيد

 

وهذا نموذج من شعرشعبي من نوع (ابوذية) انشده المناضل اهوازي
محيي الدين آل ناصر عندما اصدرت محكمة عسكرية في عهد الشاه البائد حكما بالاعدام عليه:
كنت اومي وعلي المجد يوماي
وردت الناس كله اتشوف يوماي
ارفعي الراس لاتبكين يوماي
بكاك ايشمت العدوان بي

 

فهذه قصيدة كلاسيكية للشاعر الاهوازي جبار الطائي وهو يقيم حاليا في مدينة الاهواز.

قصيدة الاهواز
اهواز يا بلد الامجاد والقيم
من كل ضر وقاك الله والعدم
قد كنت ريعا وفي التاريخ منعطفا
لك الخلود وحسن الصيت في الامم
فيا سراجا مدي الايام مشتعلا
للسائرين ينير الدرب في الظلم
بشعبك الحر قد نالتك مكرمة
له المآثر عند العرب والعجم
يا شعب اهواز قد سجلت مفخرة
بأحرف النور في التاريخ من قدم
مذ سالمتك يد الاسلام كنت لها
ظهرا قويا وفيها غير مصطدم
عهد الخليل علي الاسلام قد
جبلت لديك نفس ولم تركن الي صنم
حتي نزول الامين الروح منتدبا
ايا محمد قم الله واستقم
قد طبت نفسا وفي الخلاق محتسبا دون الاءلاه ولم تجنح لمحتكم
فكنت للدين درعا واقيا وبه
تحمي الذمار غير منهزم

محرم تسلیت باد

ایام محرم را تسلیت میگویم

تمر علينا هذه الايام ونحن في محرم الحرام من عام 1427 ، الذكرى السنوية المؤلمة لفاجعة كربلاء ، ومقتل الحسين واولاده واصحابه عليه وعليهم السلام ، تعزي مؤسسة الكوثر للمعارف الاسلامية بجميع كادرها امام العصر والزمان عجل الله تعالى فرجه والامة الاسلامية جمعاء بهذا المصاب الجلل . تأكدوا من انكم زرتم جديد محرم قبل ترك هذه الصفحة للإطلاع على كل جديد .
الزيارات:3559	نسالكم الدعاء

یا علی عید سادات بر شیعیان مبارک باد.

 آیه ۶۷:«يَأَيهَا الرَّسولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْك مِن رَّبِّك وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْت رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُك مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يهْدِى الْقَوْمَ الْكَفِرِينَ

سوره مائده آیه ۳:«الْيَوْمَ يَئس الَّذِينَ كَفَرُوا مِن دِينِكُمْ فَلا تخْشوْهُمْ وَ اخْشوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْت لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتمَمْت عَلَيْكُمْ نِعْمَتى وَ رَضِيت لَكُمُ الاسلَمَ دِيناً»

انا من یعشق البطولة و الالهام

و العدل و الخلاق الرَّضیّا

فاذا لم یكن على نبیا

فلقد كان خُلقه نبویّا

انت ربٌ للعالمین

فَأَنِلْهُمْ حنائك الابویّا

و انلنى ثواب ما سطرت كفّى ـ

فهاج الدموع فى مُقلتیّا

سَفْرُ خیر الانام من بعد طه

ما رَأَى الكَونُ مثلَه آدمیّا

یا سماءُ اشهدى و یا ارضُ قرّى

و اخشَعى، انّنى ذكرتُ علیا

 اتاق امام علی در کوفه
         

نمیدونم بخدا چون دزدیه ولی کسی که از عمش چیزی رو ببره دزدی نیست چاکریم عمه

با تو ام ای سهراب ای به پاکی چون آب

یادته گفتی بهم: «تا شقایق زنده است زندگی باید کرد»

نیستی سهراب که ببینی که شقایق  هم مرد

 دیگه با چی کسی رو دلخوش کرد ؟

یا دته گفتی بهم اومدی سراغ من نرم و آهسته بیا

که مبادا ترکی برداره چینی نازک تنهایی تو

اومدم آهسته نرم تر از یک پر قو

 خسته از دوری را ه

خسته و چشم به راه

یادته گفتی بهم عاشقی یعنی دچار

 فکر کنم شدم دچار

 تو خودت گفتی چه تنهاست ما هی اگه دچار دریا باشه

آره تنها باشه  یا ر غمها باشه

یادته می گفتی

 قفسی می سازم می فروشم به شما

تا به آواز شقایق که در آن زندانیست دل تنهاییتان تازه شود

دیگه اون شقایق که اسیر قفسه سهراب ساحل یک نفسه

 نیست که تازگی بده این دل تنهایی من

 پس کجاست اون قفس شقایقت

منوبا خودت ببر به قایقت 

راست می گفتی کاش مردم دانه های دلشان پیدا بود

 آره کاشکی دلشان شیدا بود

 من به دنبال یه چیز بهترینم سهراب

تو خودت گفتی بهم :

« بهترین چیز رسیدن به نگاهیست که از حادثه عشق ترست.»

سلام بامزه

سلام

سلام آقای جورج بوش

  نامت

در کنار کارتل ماشین چقدر مفید است

اما خودت چی ؟

ای کاش همراه خانواده

      میهمان

 شبهای بندری مدیترانه می شدی

توریست وار!

و زیبا می شد شبهای خانواده ات

ای   اینک

     نامت حتی از ماشین هم بیزارم می کند

آقای بوش

شبهای ما بی پوشش

همراه پشه

شبهای تو با کوشش

همراه عذاب وجدان !

من کاری با دیگران ندارم

آرامش می خواهم

     ای کاش 

 روزی کنار دجله بودی بی سلاح

زیبایی طبیعتش مفتونت می کرد

چقدر به اسلحه می نگری ؟

گاهی هم به طبیعت نگاه کن

بد نیست.

زیبایی های کابل

مسخت نمی کند ؟

کوهستانهای بلند افغانستان

که با تو برفهایشان قرمز شده اند

نوه هایت تاریخ خواهند خواند ؟

چگونه ؟

آنروز که تو نیستی !

برای ما لبخند بیاور نه تبر و گلوله

تبسم چیز بدی  نیست

امتحان کن

امتحان کن

خواهش می کنم امتحان کن

غزل برایه خوش سلیقه ها

بیابیا گذشته را مرور بکنیم

غروب غمگنانه را سرور بکنیم

بهار وار از این خزان زرد و یخین

سوار اسب عشق خود عبور بکنیم

نشاط را چو تحفه ای برای تنگی دل

اگر چه کم ولی چو مور بکنیم

قفس چه تنگ گشته است بیا بیا

به میل عشق جغد غم کور بکنیم

بیا به سعی و مروه تا حرای سجود
بیا که فتح قله های غرور بکنیم

بیا به گرمی عشق خدا قسم بخوریم

سیاهی شب را کمی قصور بکنیم

برای دیدن تنها عروس شبها کاش

تمام هستی خود را حضور بکنیم

بیا ز ذهن کودک بدبخت دلتنگی

سکوت خسته را کمی دور بکنیم

بیا که مادران تب آلوده را غمگین

برای دیدن نعشی صبور بکنیم

نشد اگر زمانه با دلی خوش رقص

زمان هرزه صفت را قبور بکنیم

 

 

بیاید اهل شهرداد باشیم

بیایید اهل شهر داد باشیم

واز بند منی آزاد باشیم

اگر شیرینی لیلی نداریم

کمی تا قسمتی فرهاد باشیم

شکوه عشق را جشنی بسازیم

کمین مرگ هر بیداد باشیم

زمستانی ترین قلبها را

گل خورشید یک مرداد باشیم

خرابیهای دل را ساده گیریم

کمی اهل خراب آباد باشیم

کدورت را بگیریمش به سخره

دمی گیریم و سبز و شاد باشیم

کویر تشنه خاموش شب را

چراغ آویزه از شمشاد باشیم

چرا اینقدر تکرار و تاسف ؟

نباید در پی رخداد باشیم

 

 

انتظار

تقدیم به تمامیه نامردهایه جهان که منو تنها گذاشتن

گمشده من...

بذار بگم چه خسته ام،در بدرم،شکسته ام زير خاکستر سرد و خاموش درد برای روز

مرگی ها عزا گرفته ام؛

چه هوايی داشت آن کوچه باغ چه آوازی می خوندند بلبل و زاغ ؛

چه خيالی اون روزا رو ياد من مياره؛من وتو روزی و روزگاری داشتيم تازه و داغ؛

يک شبی از اون شبا که مست خواب تو بودم؛تندری بی رحم وزيد منو از ريشه بريد،

برد و برد...رحم نکرد يه جای غريب و دور گوشه ای ساکت و کور؛

حالا تنها و اسير واسه تن پوش خودم حرير گيسوهاتو کم ميارم؛

نيستی تا بدوني، نیستی تا ببينی واسه مرحم زخمهام،واسه تلخی دلتنگی هام

لالايی شبهاتو کم ميارم؛

ای گل عاشق خندون،قصه نم نم بارون چی می شد يه روز بياي،

همراه ابرا و باد بر سر آسمون من تا پر عطر تنت بشه هوای من؛

واسه من تن پوش گيسوت مرحم زخم شبم بشه؛

بذار بگم چه خسته ام،در به درم،شکسته ام...

شاد باشی و برقرار در پناه پروردگار،اونی که هيچ وقت تو رو نمی بره از ياد..

کعبه من

                         

بخدا دلم گرفته اقا فدات بشم

                                                                                                                                           

انت الذی

أنْتَ الّذي عَنّا، بِلالُ، دَفَعْتَهُ	وَنَحْنُ نَخافُ مُهلِكاتِ المَتالِفِ
أخَذْنَا بحَبْلٍ ما نَخافُ انْقِطاعَهُ	إلى مُشرِفٍ أركانُهُ، مُتقاذِفِ
وَلم تَرَ مثلَ الأشْعَريِّ، إذا رَمى	بحَبْلٍ إلى الكَفَّينِ، جاراً لِخَائِفِ
هُوَ المانعُ الجيرانِ وَالمُعجِلُ القِرَى،	وَيَحْفَظُ للإسلام ما في المَصَاحِفِ
أرَى إبِلي مِمّا تَحِنّ خِيَارُها،	إذا عَلِقَتْ أقْرَانُهَا بِالسّوالِفِ
بِها يُحقَنُ التّامُورُ إنْ كَانَ وَاجباً	وَيَرْقَأُ تَوْكافُ العُيُونِ الذّوَارِفِ
وَإنّا دَعَوْنا الله، إذْ نَزَلَتْ بِنَا	مُجَلِّلَةً إحْدَى اللّيَالي الخَوَائِفِ
فَسَلّ بِلالٌ دُونَنَا السّيْفَ للقِرَى	عَلى عُبُطِ الكُومِ الجِلادِ العَلايِفِ
رَأيْتُ بِلالاً يَشْتَرِي بِتِلادِهِ،	وَبالسّيْفِ خَلاّتِ الكِرَامِ الغَطارِفِ
ثَنَتْ مُضْمَراتٌ مِنْ بِلالٍ قُلوبَنا،	إلى مُنْكِرِ النّكْرَاءِ للحَقّ عارِفِ

لئن صبر الحجاج.....

لَئِنْ صَبَرَ الحَجّاجُ ما مِنْ مُصِيبَةٍ	تَكُونُ لِمَرْزُوءٍ أجَلَّ وَأوْجَعا
مِنَ المُصْطَفى وَالمُصْطفى من ثِقاتِه،	خَليلَيْهِ إذ بَانَا جَميعاً فَوَدَّعا
وَلَوْ رُزِئَتْ مِثْلَيْهِما هَضْبَةُ الحمى	لأصْبحَ ما دارَتْ من الأرْضِ بلْقَعا
جَناحَا عَتِيقٍ فَارَقَاهُ كِلاهُما،	وَلَوْ كُسِرَا مِنْ غَيْرِهِ لتَضَعْضَعا
وَكَانَا وَكانَ المَوْتُ للنّاسِ نُهَيةً،	سِناناً وَسَيْفاً يَقْطُرُ السّمَّ مُنْقَعَا
فَلا يَوْمَ إلاّ يَوْمُ مَوْتِ خَلِيفَةٍ	عَلى النّاسِ من يَوْمَيْهِما كان أفجعَا
وَفَضْلاهُما مِمّا يُعَدّ كِلاهُما	على الناسِ مِنْ يَوْمَيهِما كان أوْسَعا
فَلا صَبْرَ إلاّ دُونَ صَبْرٍ على الذي	رُزِئْتَ عَلى يَوْم من البأسِ أشْنَعا
على ابنِكَ وَابنِ الأمّ، إذْ أدرَكَتهما	المَنايا، وَقَدْ أفْنَينَ عَاداً وَتُبّعا
ولَوْ أنّ يَوْمَي جُمْعَتَيْهِ تَتَابَعَا	عَلى جَبَلٍ أمْسَى حُطاماً مُصَرَّعا
وَلَمْ يكُنِ الحَجّاجُ إلاّ عَلى الّذِي	هُوَ الدّينُ أوْ فَقْدِ الإمامِ ليَجْزَعا
وَمَا رَاعَ مَنْعِيّاً لَهُ من أخٍ لَهُ،	ولا ابنٍ مِنَ الأقوَامِ مِثلاهُما مَعا
فَإنْ يَكُ أمْسَى فارَقَتْهُ نَوَاهُما،	فكلُّ امرِىءٍ من غُصّةٍ قَدْ تَجَرّعا
فَلَيْتَ البَرِيدَينِ اللَّذَينِ تَتَابَعَا	بِما أخْبَرَا ذاقَا الذُّعافَ المُسَلَّعا
ألا سَلَتَ الله ابنَ سَلْتى كَمَا نَعَى	رَبِيعاً تَجَلّى غَيْمُهُ، حِينَ أقلَعا
فلا رُزْءَ إلاّ الدّينَ أعْظَمُ مِنهُما	غَداةَ دَعَا ناعِيِهما، ثمّ أسْمَعا
عَلانِيَةً أنّ السِّماكَينِ فَارَقَا	مَكانَيْهِما وَالصُّمَّ أصْبَحْنَ خُشّعا
عَلى خَيْرِ مَنْعِيّينِ، إلاّ خَلِيفَةً،	وَأولاهُ بالمَجدِ الّذي كانَ أرْفَعا
سَمِيَّيْ رَسُولِ الله سَمّاهُما بِهِ	أبٌ لمْ يكُنْ عندَ المُصِيباتِ أخْضَعا
أبٌ كان للحَجّاجِ لمْ يُرَ مِثْلُهُ	أباً، كان أبْنَى للمَعالي وَأنْفَعا
وَقائِلَةٍ لَيْتَ القِيامَةَ أُرْسِلَتْ	عَلَينا ولمْ يُجرُوا البَرِيدَ المُقَزَّعا
ألَيْنَا بِمَخْتُومٍ عَلَيْها مُؤجَّلاً	ليُبْلِغَناها، عاشَ في الناسِ أجدَعا
نَعَى فَتَيَيْنَا للطِّعانِ وَللقِرَى،	وَعَدْلَينِ كانَا للحُكومَة مَقْنعَا
خِيارَينِ كَانَا يَمْنَعانِ ذِمَارَنَا،	وَمَعقِلَ من يَبكي إذا الرَّوْعُ أفْزَعا
فَعَيْنَيّ ما المَوْتَى سَوَاءً بُكَاهُمُ،	فَالبدّمِ، إنْ أنْزَفْتُما المَاء، فادْمَعا
وَما لَكُما لا تَبْكِيانِ، وقَدْ بكَى	مِنَ الحَزَنِ الهَضْبُ الذي قد تَقَلّعا
مَآتِمُ لابْنيْ يُوسُفٍ تَلْتَقي لهَا	نَوَائِحُ تَنْعَى وَارِيَ الزَّنْدِ أرْوَعا
نَعَتْ خَيرَ شُبّانِ الرّجالِ وَخَيرَهمْ	بهِ الشَّيبُ مِنْ أكْنَافِهِ قَدْ تَلَفّعا
أخاً كانَ أجْزَى أيْسَرَ الأرْضِ كلِّها	وَأجْزَى ابْنُهُ أمْرَ العِرَاقَينِ أجمَعا
وَقَدْ رَاعَ للحجّاجِ ناعِيهِما معاً،	صَبُوراً عَلى المَيْتِ الكَرِيمِ مُفَجَّعا
وَيَوْمٍ تُرَى جَوْزَاؤهُ مِنْ ظَلامِهِ	ترَى طَيْرَهُ قَبْلَ الوَقِيعَةِ وَقَّعا
ليَنْظُرْنَ ما تَقضِي الأسِنّةُ بَيْنَهمْ،	وَكُلُّ حُسامٍ غِمدُهُ قَد تَسَعْسَعا
جَعَلْتَ لعافِيها بِكُلّ كَرِيهَةٍ	جُمُوعاً إلى القَتْلى مَعافاً وَمَشْبَعا
وَحَائِمَةٍ فَوْقَ الرّماحِ نُسُورُها،	صَرَعْتَ لعافِيها الكَمِيّ المُقَنَّعا
بهِنْدِيّةٍ بِيضٍ، إذا مَا تَناوَلَتْ	مكانَ الصّدى من رَأس عاصٍ تجَعجعا
وَقد كنتَ ضَرّاباً بها يا ابنَ يوسُفٍ	جَماجِمَ مَنْ عادَى الإمامَ وَشَيّعا
جَماجِمَ قَوْمٍ ناكِثِينَ جَرَى بِهمْ	إلى الغَيّ إبْلِيسُ النِّفاقِ وَأوْضَعا

یا علی ابن موسی الرضا

ضریح تو داره عطر گل یاس

نوازش های دستت می شه احساس

کی می دونه آقا ، پر می شه شاید!

شبها سقا خونت با مشک عباس (ع)..

میلاده امام هشتم مبارک باد

طاقت انتضار تموم شده بیا دیگه .......

           

 

اي علي اي تبلور الهي در زمين تا دنيا دنياست نداي آسماني عدالت خواهي تو در گوش زمان

مي پيچد و تاريخ را به تحير وا مي دارد

 اي تو در بيشه دين شير خدا ، هر انگشت توشمشير خداست

اي شب قدر به قدر تو سلام به علي جلوه بدر تو سلام

در تو شد ختم مناجات قدير با خدا بود ملاقات علي

آه كه از دار فنا رفت علي به ملاقات خدا رفت علي                 

دوستت دارم

وقتی باران بی بهانه می بارد.

 

وقتی تو کنارم نیستی ،

 

وقتی حتی جاده ها هم بوی انتظار می دهند ،

 

وقتی غریبانه به تو می اندیشم و

 

وقتی صادقانه برای دیدارت اشک می ریزم ،

 

درمیان دلتنگی فریاد می زنم :

 

 دوستـت دارم

 

 

آينه ی سفر
 
مسافر از کنارِ من ساکتُ بي صدا گذشت
 
رفت تا تو خاطرات من شايد بشه يه سرگذشت
 
مسافري که هر قدم با منُ مثلِ سايه بود
 
منُ تو غُربت جا گذاش، رَف با بودُ نَبود
 
مسافِرِ خسته ي مَن، مَن از تو خسته تَر بودم
 
تُو رفتيُ پَر کشيدي، مَن که کبوتر نبودم
 
رفتي رسيدي آسمون، خوب مي دونم قَد کشيدي
 
امّا تو آينه ي َسَفر، چشماي خيسُ نديدي
 
دلم مي خواد داد بزنم، نفرين بِه هر چي سَفرِه
 
آخرِ قصّه ي سفر، اين عشقِ که دربِدرِ
 
سفر اَگِه قصّه باشه، آخرِ قصّه مُردَنِ
 
از غصّه دل شکستنُ، به گريه دِل سِپردن ِ
 
مسافِرِ ساده ي من، از کي فرار کردي بگو
 
نيستي ولي خيالِ من، نشسته با تُو روبرو
 
فاصِله بينِ منُ تُو، دُرُستِه صد تا نَفَسِه
 
امّا هواي ِ سبزِ تُو، پيشِ دلَم تو قَفسِه....

لقد هد جسمی مصاب الحسین

 

لقد هد جسمي رزء آل محمد

* وتلك الرزيا والخطوب عظام

 وأبكت جفوني بالفرات مصارع *

لآل النبي المصطفى وعظام

 عظام بأكناف الفرات زكية *

 لهن علينا حرمة وذمام

 فكم حرة مسبية فاطمية *

وكم من كريم قد علاه حسام

 لآل رسول الله صلت عليهم *

 ملائكة بيض الوجوه كرام

 أفاطم أشجاني بنوك ذوو العلا *

فشبت وإني صادق لغلام

 وأصبحت لا التذ طيب معيشة

* كأن علي الطيبات حرام

 ولا البارد العذب الفرات أسيغه *

ولا ظل يهنيني الغداة طعام

 يقولون لي : صبرا جميلا وسلوة *

 وما لي إلى الصبر الجميل مرام

 فكيف اصطباري بعد آل محمد *

 وفي القلب منهم لوعة وسقام

تسلیت

                                        بسم الله الرحمن الرحیم

انا لله و انا الیه راجعون

شباب عبادان یعزون هیه خدمه اهل البیت بمصاب السید الجلیل سید علی العدنانی

و نتمنا لکم الصبر و العافیه و نسئل من العلی الغدیر این یوسع مکانه فی الجنه و یحشره مع اجداده                                          سید ایاد الموسوی

به مناسبت مصیبت وارده به تمامیه اهالی خرمشهر و ابادان تسلیت عرض میکنم

و برایه بازماندگان عزیز مرحوم اقایه سید علی عدنانی ارزویه صبر میکنم

                                                         سید ایاد موسوی 

الفتحه مع الصلوات

 

دل من شده دیوونه حسین

دل کجا دارد به جز میخانه ی عشق حسین

عاشقی کن تا شوی دیوانه ی عشق حسین

ساقی از خمخانه ی عشق حسینم می بده

مست عشقم باده سرشار و پیا پی بده

تا شبی در جمع سر مستان وی مستی کنم

فخر بر عالم فروشم ناز بر هستی کنم

دل حسین بن علی دلبر حسین بن علی

می حسین بن علی ساغر حسین بن علی

بی خودم کن تا شبی بیغش می بیغش زنم

مست و گردم بر سر و سامان خود آتش زنم

یا رب امشب از شراب گریه بنیادم ببر

هر چه از رخسار معشوق است از یادم ببر

مست و گردم مست مست مست مست مست مست

از شراب ناب ناب ناب ناب ناب ناب

ساقی و میخانه و پیمانه باشد دین من

اشتیاق دیدن ساقی بود آیین من

جان من جانان من عشق و ایمانم حسین

درده بی درمانم عشق است و درمانم حسین

دین من دنیای من امروز و عقبایم حسین

یار امروزم حسین دلدار فردایم حسین

ساقیا صبح است و می را تازه کن

یاد از آن یار پر از آوازه کن

عشق و یعنی عشق و یعنی عشق و یعنی

عشق و یعنی عشق و یعنی آبرو یعنی شرف

تا ابد تسلیم سلطان نجف

عشق و یعنی عشق و یعنی یاد رویش در نماز

شهره ی تکبیر اما سرفراز

عشق و یعنی عشق و یعنی روز و شب در زمزمه

بردن نام قشنگ فاطمه

عشق و یعنی عشق و یعنی عشق و یعنی عشق

و یعنی چشم و ابروی حسین

سر نهادن رو زانوی حسین

عشق و یعنی عشق و یعنی عشق ویعنی  

عشق و یعنی خون دل در پای یار

عشق و یعنی بوسه بر دست نگار

عشق و یعنی عشق و یعنی

عشق و یعنی عشق و یعنی لا فتا الا علی

نفی هستی از همه الا علی

عشق باز اول عالم خداست

اولین معشوق حق مولای ماست

هر دو عالم یک طرف یک موی زینب یک طرف

باز و سنگین تر شود آن دل که مال زینب است

عفت و عصمت ز بعد فاطمه

این معانی را به زینب داده است

در گذرگاه شقایق های سرخ

باغبانی را به زینب داده است

قهرمانان قیام کربلا

قهرمانی را به زینب داده است

بر فراز تل میدان نبرد

دیده بانی را به زینب داده است

کاش می گشتم سگ دربار او

نه فلک حیران شده از کار او

کار او در هر دو عالم دلبریست

در مقام اولین و آخرین

تا نفس در سینه روز و شب بود

دم حسین و بازدم زینب بود

حق پرستان را هوایی می کند

می پرستان را خدایی می کند

نام او بر تاج مهدی منجلیست

در مقامش بس که آقایش علیست

بیرق خون خواه شاه کربلا این مطلب است

اهل عالم هوش باشید این سپاه زینب است

چون صلاه تعلیم عالم می نمود

رکن اول قبله و سر قبله گاه زینب است

سر در دارالشفاسینده یازیوپ دور یا حسین

نسخه ورسه ابتداسینده یازوپدور یا حسین

هر کجا هر کسی دیدم که در تاب و تب است

از غم و از غصه های زینب است

یا حیدر

اللهم عجل لوليك الفرج

يا علي

---

خوش به حال شما

بسم الله الرحمن الرحیم

زود تر از هر کس دیگه اي از این خونه بیرون شدم...

 بدون هیچ کوله باری ...

حتی زودتر از موعد مقرر...

تمام شد همه چی رو از دست دادم ... 

 الان زودتر همه  پشت در، در حسرتم ...

تمام شد ....

 

 

 

 

 تمام شد

اللهم عجل لوليك الفرج

 

التماس دعا

 

يا علي

 

---

خیلی چاکرتیم هوامونو داشته باش خاک قدمتیم نوکرتیم آقا

قدی متوسط؛ صورتی درخشان؛ موئی سیاه و پیچیده؛

 

بینی ای کشیده؛ دو طرف پیشانی بی مو؛ برگونه او خالی سیاه

 

وبر بدن وی خالهای قرمز.

 

انسانی جلیل؛ شخصی با ابهت؛ به همه محامد آ داب

 

متصفف ، از همه صفات رذیله بر کنار؛ اثار زهد وعبادت از

 

سیمای او هویدا؛نشانه های خلوص وبندگی دروی به حداعلی؛

 

دوست و دشمن به برتری او مقر؛ و به عجز و ناتوانی  خود

 

معترف.

 

چشم اندازی  بی پایان ؛ دریائی  بیکران ؛ امواجی

 

خروشان . علم   او  ؛  راستی  علم  او!

 

مغزی بزرگ؛فکری مستقیم؛اندیشه ای عمیق.از او

 

می پرسند ؛ همه  میپرسند . میگویند ؛ مثل او نمیگویند.

 

حمله  میکنند ؛ شکست خورده به عقب برمیگردند . خطا

 

می گویند ؛ صواب میشنوند. مرکز اوست. محور اوست .

 

اگر امضا کرد ؛ درست است . اگر رد کرد ؛ نادرست است.

 

تاملی  در کار نیست ؛ مگر برای اینکه طرف  بیشتر  تشنه

 

شود.

 

دانایان در مقابل او نادان ؛ استادان در برابر وی

 

شاگرد ؛ هر چه ندانند او داند و بیامورزد وهر چه نفهمند او

 

درک کند وبفهماند .

 

هرکه او را میشناخت که میشناخت .  و هر که او را

 

نمی شناخت از همان دم که لب میگشود وسخن اغاز میکرد؛

 

می گفت ((به یقین این مرد ؛ عالم اهل بیت ،جعفر بن محمد

 

است)) .

 

در حضر ؛ خانه او مرکز فضیلت و محضر او دانشگاه

 

علوم وخود او برای استفاده های علمی  انگشت نما بود . هر

 

محققی برای رفع اشکال خود در برابر او زانو میزد وهر تازه

 

واداری  به منظور کسب فیض  به سوی  او  هدایت  می شد

 

هنگامی که  اهنک سفر می کرد وبه راه  می افتاد ؛

 

گویی  کاروانی از دانش و بینش است که به راه افتاده ؛ و

 

دائره المعارفی از فنون است که در وجود یک انسان گرد

 

آمده است .

هر جا که  وارد میشد ؛ محل  تجمع  تشنگان علم  و

 

 

ادب می گشت؛ و هرکجاکه می نشست دلباختگان معارف و

 

 

کمالات دور او حلقه  می زدند . جائی نبود که از پرتو نور

 

دانش او بیفروغ ماند ؛ وعاشق علمی نبود که از فضیلت او

 

کامیاب نشود .

 

موقعی که به مکه مشرف میشد؛ از خدا چنان سخن

 

 

می گفت و می گفت که گویی کعبه  صامت ؛ برای حا جیان

 

به سخن امده و خدای نادیده در برابر دیدگان آ نان مجسم

 

شده است. فضای عرفات و مشعر ومنی به آ واز و بیان او

 

آ شنا بودند . و آن بیا با نهای  مقدس  صدای تکبیر وتهلیل

 

او را تشخیص می دادند .

 

پرسش  های  آزمایشی  را  چنان مفصل  و روشن پاسخ

 

میگفت؛ که سوال کنندگان را شرمنده وازسوال پشیمانشان

 

می ساخت. سوال کوچکی را به طوری شرح وبسط می داد

 

که سائل مات و مبهوت می شد ،  و با  خود  می گفت : آیا

 

می شود انسان تا این اندازه وارد ودر علوم وفنون مختلف

 

اطلاعاتی  دامنه دار  داشته  باشد ؟!

 

اشخاصی را که به خیال خود معلومات داشتند، و در

 

 

مقابل وی خود را کسی می دانستند ، در میدان سنجش دانش ،

 

چنان بر زمین می کوبید که هیچگاه نمی توانستند  در مقابل

 

وی عرض  وجود کنند

 

مردم متکبر را که دستورات دین را بازیچه فرض

 

کرده ، و انها  را وسیله  رهبری  وگرد آ وری  مردم  عوام

 

می دانستندوشان خودرابالا تراز ان می پندا شتند که زیر بار

 

آ ن تکالیف  بروند ، چنان مجاب و قانع می کرد که  تا آ خر

 

عمرروی اعتراض نداشتند ، وبه فکر ایراد گرفتن و پرسیدن

 

از وی نمی افتادند .

 

آ ری ، این است ششمین پیشوای ما  ، امام صادق علیه السلام!

باش تا موسم

باش تا موسم گل با تو به گلزار شوم فصل ديدار شود

، قاصدِ دیدار شوم من به پایانِ غم و اُوج سلامت برسم

 آن زمانی که به درمانِ تو بیمار شوم

 میوۀ عشقِ تو سنگین شده بر شاخۀ دل

مرگِ من باد اگر بی تو سبکبار شوم

زیرِ باران مصائب که ببارد دائم

 چترِ گیسویِ تو را از تو خریدار شوم

آرزویم همه این بود و همین است هنوز که تو را یار ببینم... که تو را یار شوم

شبی غمگین

شبی غمگین شبی بارانی و سرد

 مرا در غربت فردا رها کرد

دلم در حسرت دیدار او ماند

مرا چشم انتظار کوچه ها کرد

 به من می گفت تنهایی غریب است

 ببین با غربتش با من چه ها کرد

 تمام هستی ام بود و ندانست

که در قلبم چه آشوبی به پا کرد

 و او هرگز شکستم را نفهمید

 اگر چه تا ته دنیا صدا کرد

کاش

کاش

کاش رویا هایمان روزی حقیقت می شدند

تنگنای سینه ها دشت محبت می شدند

سادگی ، مهر و صفا قانون انسان بودن است

کاش قانونهایمان " یک دم " رعایت می شدند

اشکهای همدلی از روی مکر است و فریب

کاش روزی چشم هامان با صداقت می شدند

گاهی از غم می شود ویران دلم ،

ای کاش بین دلها غصه ها مردانه قسمت می شدند

زندگی نامه

حافظ شیرازی، شمس الدین محمد

(سال و محل تولد: 726 هـ.ق- شیراز ، سال و محل وفات: 791 هـ.ق- شیراز)

شمس الدین محمد حافظ ملقب به خواجه حافظ شیرازی و مشهور به لسان الغیب از مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است که تا نام ایران زنده و پا برجاست نام وی نیز جاودان خواهد بود.

با وجود شهرت والای این شاعران گران مایه در خصوص دوران زندگی حافظ بویژه زمان به دنیا آمدن او اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی در حدود سال 726 ه.ق در شهر شیراز به دنیا آمد است.

اطلاعات چندانی از خانواده و اجداد خواجه حافظ در دست نیست و ظاهراً پدرش بهاء الدین نام داشته و در دوره سلطنت اتابکان فارس از اصفهان به شیراز مهاجرت کرده است. شمس الدین از دوران طفولیت به مکتب و مدرسه روی آوردو آموخت سپری نمودن علوم و معلومات معمول زمان خویش به محضر علما و فضلای زادگاهش شتافت و از این بزرگان بویژه قوام الدین عبدا... بهره ها گرفت.

خواجه در دوران جوانی بر تمام علوم مذهبی و ادبی روزگار خود تسلط یافت.

او هنوز دهه بیست زندگی خود را سپری ننموده بود که به یکی از مشاهیر علم و ادب دیار خود تبدل شد. وی در این دوره علاوه بر اندوخته عمیق علمی و ادبی خود قرآن را نیز کامل از حفظ داشت و از این روی تخلص حافظ بر خود نهاد.

دوران جوانی حافظ مصادف بود با افول سلسله محلی اتابکان فارس و این ایالات مهم به تصرف خاندان اینجو در آمده بود. حافظ که در همان دوره به شهرت والایی دست یافته بود مورد توجه و امرای اینجو قرار گرفت و پس از راه یافتن به دربار آنان به مقامی بزرگ نزد شاه شیخ جمال الدین ابواسحاق حاکم فارس دست یافت.

دوره حکومت شاه ابواسحاق اینجو توأم با عدالت و انصاف بود و این امیر دانشمند و ادب دوست در دوره حکمرانی خود که از سال 742 تا 754 ه.ق بطول انجامید در عمرانی و آبادانی فارس و آسایش و امنیت مردم این ایالت بویژه شیراز کوشید.

حافظ از لطف امیرابواسحاق بهره مند بود و در اشعار خود با ستودن وی در القابی همچون (جمال چهره اسلام) و (سپهر علم وحیاء) حق شناسی خود را نسبت به این امیر نیکوکار بیان داشت.

پس از این دوره صلح و صفا امیر مبارزه الدین مؤسس سلسله آل مظفر در سال 754 ه.ق بر امیر اسحاق چیره گشت و پس از آنکه او را در میدان شهر شیراز به قتل رساند حکومتی مبتنی بر ظلم و ستم و سخت گیری را در سراسر ایالت فارس حکمفرما ساخت.

امیر مبارز الدین شاهی تند خوی و متعصب و ستمگر بود.حافظ در غزلی به این موضوع چنین اشاره می کند:

راستی خاتم فیروزه بو اسحاقی ----- خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود
دیدی آن قهقهه کبک خرامان حافظ ----- که زسر پنجه شاهین قضا غافل بود

لازم به ذکر است حافظ در معدود مدایحی که گفته است نه تنها متانت خود را از دست نداده است بلکه همچون سعدی ممدوحان خود را پند داده و کیفر دهر و ناپایداری این دنیا و لزوم رعایت انصاف و عدالت را به آنان گوشزد کرده است.

اقدامات امیر مبارزالدین با مخالفت و نارضایتی حافظ مواجه گشت و وی با تاختن بر اینگونه اعمال آن را ریاکارانه و ناشی از خشک اندیشی و تعصب مذهبی قشری امیر مبارز الدین دانست.

سلطنت امیر مبارز الدین مدت زیادی به طول نیانجامید و در سال 759 ه.ق دو تن از پسران او شاه محمود و شاه شجاع که از خشونت بسیار امیر به تنگ آمده بودند توطئه ای فراهم آورده و پدر را از حکومت خلع کردند. این دو امیر نیز به نوبه خود احترام فراوانی به حافظ می گذاشتند و از آنجا که بهره ای نیز از ادبیات و علوم داشتند شاعر بلند آوازه دیار خویش را مورد حمایت خاص خود قرار دادند.



اواخر زندگی شاعر بلند آوازه ایران همزمان بود با حمله امیر تیمور و این پادشاه بیرحم و خونریز پس از جنایات و خونریزی های فراوانی که در اصفهان انجام داد و از هفتاد هزار سر بریده مردم آن دیار چند مناره ساخت روبه سوی شیراز نهاد.

مرگ حافظ احتمالاً در سال 971 ه.ق روی داده است و حافظ در گلگشت مصلی که منطقه ای زیبا و با صفا بود و حافظ علاقه زیادی به آن داشت به خاک سپرده شد و از آن پس آن محل به حافظیه مشهور گشت.

نقل شده است که در هنگام تشییع جنازه خواجه شیراز گروهی از متعصبان که اشعار شاعر و اشارات او به می و مطرب و ساقی را گواهی بر شرک و کفروی می دانستند مانع دفن حکیم به آیین مسلمانان شدند.

در مشاجره ای که بین دوستداران شاعر و مخالفان او در گرفت سرانجام قرار بر آن شد تا تفألی به دیوان خواجه زده و داوری را به اشعار او واگذارند. پس از باز کردن دیوان اشعار این بیت شاهد آمد:

قدیم دریغ مدار از جنازه حافظ ----- که گرچه غرق گناه است می رود به بهشت

حافظ بیشتر عمر خود را در شیراز گذراند و بر خلاف سعدی به جز یک سفر کوتاه به یزد و یک مسافرت نیمه تمام به بندر هرمز همواره در شیراز بود.

وی در دوران زندگی خود به شهرت عظیمی در سر تا سر ایران دست یافت و اشعار او به مناطقی دور دست همچون هند نیز راه یافت.

نقل شده است که وی مورد احترام فراوان سلاطین آل جلایر و پادشاهان بهمنی دکن هندوستان قرار داشت و پادشاهان زیادی او را به پایتخت های خود دعوت کردند. حافظ تنها دعوت محمود شاه بهمنی را پذیرفت و عازم آن سرزمین شد ولی چون به بندر هرمز رسید و سوار کشتی شد طوفانی در گرفت و خواجه که در خشکی، آشوب و طوفان حوادث گوناگونی را دیده بود نخواست خود را گرفتار آشوب دریا نیز بسازد از این رو از مسافرت شد.

شهرت اصلی حافظ و رمز پویایی جاودانه آوازه او به سبب غزلسرایی و سرایش غزل های بسیار زیباست.

ویژگی های شعر حافظ

برخی از مهم ترین ابعاد هنری در شعر حافظ عبارتند از:

1- رمز پردازی و حضور سمبولیسم غنی

رمز پردازی و حضور سمبولیسم شعر حافظ را خانه راز کرده است و بدان وجوه گوناگون بخشیده است. شعر وی بیش از هر چیز به آینه ای می ماند که صورت مخاطبانش را در خود می نمایاند، و این موضوع به دلیل حضور سرشار نمادها و سمبول هایی است که حافظ در اشعارش آفریده است و یا به سمبولهای موجود در سنت شعر فارسی روحی حافظانه دمیده است.
چنان که در بیت زیر "شب تاریک" و "گرداب هایل" و . . . را می توان به وجوه گوناگون عرفانی، اجتماعی و شخصی تفسیر و تأویل کرد:
شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل
کجا دانند حال ما سبکباران ساحلها

2-رعایت دقیق و ظریف تناسبات هنری در فضای کلی ادبیات

این تناسبات که در لفظ قدما (البته در معنایی محدودتر) "مراعات النظیر" نامیده می شد، در شعر حافظ از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

به روابط حاکم بر اجزاء این ادبیات دقت کنید:

ز شوق نرگس مست بلند بالایی
چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم
شدم فسانه به سرگشتگی که ابروی دوست
کشیده در خم چوگان خویش، چون گویم

3-لحن مناسب و شور افکن شاعر در آغاز شعرها

ادبیات شروع هر غزل قابل تأمل و درنگ است. به اقتضای موضوع و مضمون، شاعر بزرگ لحنی خاص را برای شروع غزلهای خود در نظر می گیرد، این لحنها گاه حماسی و شورآفرین است و گاه رندانه و طنزآمیز و زمانی نیز حسرتبار و اندوهگین.

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم

***

من و انکار شراب این چه حکابت باشد
غالباً این قدرم عقل و کفایت باشد

***

ما آزموده ایم در این شهر بخت خویش
باید برون کشید از این ورطه رخت خویش

4- طنز

زبان رندانه شعر حافظ به طنز تکیه کرده است. طنز ظرفیت بیانی شعر او را تا سر حد امکان گسترش داده و بدان شور و حیاتی عمیق بخشیده است. حافظ به مدد طنز، به بیان ناگفته ها در عین ظرافت و گزندگی پرداخته و نوش و نیش را در کنار هم گرد آورده است.
پادشاه و محتسب و زاهد ریاکار، و حتی خود شاعر در آماج طعن و طنز شعرهای او هستند:

فقیه مدرسه دی مست بود و فتوا داد
که می حرام، ولی به ز مال او قافست

باده با محتسب شهر ننوشی زنهار
بخورد باده ات و سنگ به جام اندازد

5- ایهام و ابهام

شعر حافظ، شعر ایهام و ابهام است، ابهام شعر حافظ لذت بخش و رازناک است.
نقش موثر ایهام در شعر حافظ را می توان از چند نظر تفسیر کرد:
اول، آن که حافظ به اقتضای هنرمندی و شاعریش می کوشیده است تا شعر خود را به ناب ترین حالت ممکن صورت بخشد و از آنجا که ابهام جزء لاینفک شعر ناب محسوب می شود، حافظ از بیشترین سود و بهره را از آن برده است.
دوم آن که زمان پرفتنه حافظ، از ظاهر معترض زبانی خاص طلب می کرد؛ زبانی که قابل تفسیر به مواضع مختلف باشد و شاعر با رویکردی که به ایهام و سمبول و طنز داشت، توانست چنین زبان شگفت انگیزی را ابداع کند؛ زبانی که هم قابلیت بیان ناگفته ها را داشت و هم سراینده اش را از فتنه های زمان در امان می داشت.

سوم آن که در سنن عرفانی آشکار کردن اسرار ناپسند شمرده می شود و شاعر و عارف متفکر، مجبور به آموختن زبان رمز است و راز آموزی عارفانه زبانی خاص دارد. از آن جا که حافظ شاعری با تعلقات عمیق عرفانی است، بی ربط نیست که از ایهام به عالیترین شکلش بهره بگیرد:

دی می شد و گفتم صنما عهد به جای آر
گفتا غلطی خواجه، در این عهد وفا نیست

ایهام در کلمه "عهد" به معنای "زمانه" و "پیمان"

دل دادمش به مژده و خجلت همی برم
زبن نقد قلب خویش که کردم نثار دوست

ایهام در ترکیب "نقد قلب" به معنای "نقد دل" و "سکه قلابی"

عمرتان باد و مرادهای ساقیان بزم جم
گر چه جام ما نشد پر می به دوران شما

ایهام در کلمه "دوران" به معنای "عهد و دوره" و "دورگردانی ساغر"

تفکر حافظ عمیق و زنده پویا و ریشه دار و در خروشی حماسی است. شعر حافظ بیت الغزل معرفت است.

جهان بینی حافظ

از مهمترین وجوه تفکر حافظ را می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- نظام هستی در اندیشه حافظ همچون دیگر متفکران عارف، نظام احسن است، در این نظام گل و خار در کنار هم معنای وجودی می یابند.

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج

فکر معقول بفرما، گل بی خار کجاست؟

من اگر خارم اگر گل، چمن آرایی هست
که از آن دست که او می کشدم می رویم

2- عشق جان و حقیقت هستی است و در دریای پرموج و خونفشان عشق جز جان سپردن چاره ای نیست.

در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد
عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد

عقل می خواست کز آن شعله چراغ افروزد
دست غیب آمد و بر سینه نامحرم زد

3- تسلیم و رضا و توکل ابعاد دیگری از اندیشه و جهان بینی حافظ را تشکیل می دهد.

آنچه او ریخت به پیمانه ما نوشیدیم
اگر از خمر بهشت است و اگر باده مست

تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست
راهرو گر صد هنر داد توکل بایدش

4- فرزند زمان خود بودن، نوشیدن جان حیات در لحظه، درک و دریافت حالات و آنات حقیقی زندگی

به مأمنی رو و فرصت شمر طریقه عمر
که در کمینگه عمرند قاطعان طریق

فرصت شما و صحبت کز این دو راهه منزل
چون بگذریم دیگر نتوان بهم رسیدن

5- انتظار و طلب موعود،

انتظار رسیدن به فضایی آرمانی از مفاهیم عمیقی است که در سراسر دیوان حافظ به صورت آشکار و پنهان وجود دارد، حافظ گاه به زبان رمز و سمبول و گاه به استعاره و کنایه در طلب موعود آرمانی است. اصلاح و اعتراض، شعر حافظ را سرشار از خواسته ها و نیازهای متعالی بشر کرده است:

مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید
که از انفاس خوشش بوی کسی می آید

***

ای پادشه خوبان، داد از غم تنهایی
دل بی تو به جان آمد وقت است که بازآیی

***

یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور
کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

***

رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند
چنان نماند و چنین نیز هم نخواهد ماند

زندگی نامه حافظ

 

 

 

 زندگی

 

درباره زندگی حافظ اطلاعات دقیقی در دست نیست. گفته می‌شود که پدر وی بهاءالدّین نام داشته و تاجر بوده‌است. حافظ کودکی بیش نبود که پدرش را از دست می‌دهد.

 عارف یا ملحد

شعر حافظ چند پهلوست، بدین دلیل برخی او را نمونه عارفی بزرگ می‌دانند و در مقابل گروهی او را ملحد خوانده‌اند. مشهور است که هر کسی می‌تواند بنا بر تجربیات، آگاهی و حتی علایق شخصی شعر حافظ را تفسیر کند. یکی از دیگر دلایل وجود چنین دیدگاه‌های متضادی، وجود نسخه‌های متعدد و گاه متناقض از اشعار حافظ است. او دست به تصحیح دیوان حافظ زد و کتاب جنجالی خود را با عنوان حافظ شیراز منتشر کرد. امروز این کتاب در نزد خوانندگان به حافظ شاملو مشهور است. در مقدمه مفصل این کتاب، شاملو به صراحت می‌نویسد که حافظ رندی یک لاقبا و ملحد بوده‌است. مرتضی مطهری در کتابی با عنوان تماشاگه راز کوشیده‌است ادعای شاملو را با ذکر جملاتی از آن و بدون نام بردن از شاملو پاسخ دهد.

 حافظ وغزل

بلبل از فیض گل آموخت سخن، ورنه نبود

این‌همه قول و غزل تعبیه در منقارش (حافظ)

حافظ را در زمرهٔ چیره‌دست‌ترین استادان غزل‌سرایی در زبان فارسی دانسته‌اند (صفحهٔ ۲۲۴ Arthur Arberry) موضوع غزل وصف معشوق، می، و مغازله‌است و غزل‌سرایی را باید هنری دانست ادبی، که درخور سرود و غنا و ترانه پردازی‌ست.

با آنکه حافظ غزل عارفانۀ مولانا و غزل عاشقانۀ سعدی را پیوند زده‌است، نوآوری اصلی به‌سبب تک بیت‌های درخشان، مستقل، وخوش‌مضمون فراوانی ست که ایجاد کرده‌است. استقلالی که حافظ از این راه به غزل داده به میزان زیادی از ساختار سوره‌های قرآن تأثیر گرفته است، که آن را انقلابی در آفرینش اینگونه شعر دانسته‌اند (صفحۀ 34 حافظ‌‌‌نامه، شرح الفاظ، اعلام، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ، بخش اوّل.)

ندیدم خوشتر از شعر تو حافظ

به قرآنی که اندر سینه داری (حافظ)

 نمونه‌ای از اشعار

پیش ازاینت بیش ازاین غمخواری عشّاق بود		مهرورزی تو با ما شهرهٔ آفاق بود
یاد باد آن صحبت شبها که با نوشین لبان		بحث سرّ عشق و ذکر حلقهٔ عشّاق بود
سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد		ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود
شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد		دفتر نسرین و گل رازینت اوراق بود

 واژه‌های کلیدی حافظ

در دیوان حافظ کلمات و معانی دشوار فراوانی یافت می‌شود که هریک نقش اساسی و عمده‌ای را در بیان و انتقال پیام‌ها و اندیشه‌های عمیق بر‌عهده دارد. به عنوان نقطۀ شروع برای آشکارائی و درک این مفاهیم باید با سیر ورود تدریجی آن‌ها در ادبیات عرفانی آغاز گردیده از قرن ششم و با آثار سنایی و عطار و دیگران آشنایی طلبید. از جملۀ مهم‌ترین آنها می توان به رند و صوفی و می اشاره داشت:

 رند

شاید کلمه‌ای دشوار‌یاب‌تر از رند در اشعار حافظ یافت نشود. کتب لغت آن‌را به عنوان زیرک، بی‌باک، لاابالی، و منکر شرح می‌دهند، ولی حافظ از همین کلمۀ بد‌معنی واژۀ پربار و شگرفی آفریده است که شاید در در دیگر فرهنگ‌ها و در زبان‌های کهن و نوین جهان معادلی نداشته باشد.

 آرامگاه حافظ

آرامگاه حافظ در شهر شیراز زادگاه وی واقع شده‌است، در منطقه‌ای که حافظیه خوانده می‌شود. این مکان یکی از جاذبه‌های مهم توریستی شهر شیراز به شمار می‌رود. در اصطلاح عامیانه اهالی شیراز، رفتن به حافظیه یعنی زیارت آرامگاه حافظ. اصطلاح زیارت که تنها برای اماکن مقدس نظیر کعبه و بارگاه حسین بن علی امام سوم شیعه به کار می‌رود، به خوبی نشان می‌دهد که حافظ در نزد ایرانیان چهره‌ای مقدس دارد. معتقدان به حافظ رفتن به آرامگاه او را با آداب و رسومی آیینی همراه می‌کنند، از جمله با وضو به آنجا می‌روند و در کنار آرامگاه حافظ کفش خود را بیرون می‌آورند که در فرهنگ مذهبی ایران نشانه احترام و قدسی بودن مکان است. آرامگاه حافظ همچنین مکانی فرهنگی است، به عنوان مثال برنامه‌های مختلف شعرخوانی شاعران مشهور یا کنسرت خوانندگان بخصوص سبک موسیقی ایرانی و عرفانی در کنار آن برگزار می‌شود. حافظ شیرازی در شعری پیش بینی کرده‌است که گور او پس از مرگش زیارتگاه خواهد شد:

بر سر تربت ما چون گذری، همت خواه

که زیارتگه رندان جهان خواهد شد

 

 زبان و هنر شعری

همچون همۀ هنرهای راستین و صادق، شعر حافظ پر‌عمق، چندوجه، تعبیریاب، و تبیین‌جوی است. او هیچ‌گاه ادّعای کشف و غیب‌گویی نکرده، ولی ازآن‌جا که به ژرفی و با پر‌معنایی زیسته است و چون سخن و شعر خود را از عشق و صدق تعلیم گرفته است، کار بزرگ هنری او آینه‌دار طلعت و طینت فارسی‌زبانان گردیده است.

مرا تا عشق تعلیم سخن کرد		حدیثم نکتۀ هر محفلی بود
مگو دیگر که حافظ نکته‌دان‌ست		که ما دیدیم و محکم جاهلی بود (حافظ)

 حافظ و پیشینیان

یکی از باب‌های عمده در حافظ‌شناسی مطالعۀ کمّی و کیفی میزان، گستره، مدل، و ابعاد تأثیر پیشینیان و هم‌عصران بر هنر و سخن اوست. این نوع پژوهش را از دو دیدگاه عمده دنبال کرده‌اند: یکی از منظر استقلال، یگانگی، بی نظیری، و منحصر‌به‌فرد بودن حافظ و اینکه در چه مواردی او اینگونه است. دوّم از دیدگاه تشابهات و همانندی‌های آشکار و نهانی که مابین اشعار حافظ و دیگران وجود دارد.

از نظر یکتا بودن، هر چند حافظ قالب‌های شعری استادان پیش از خودش و شاعران معاصرش همچون خاقانی، نظامی، سنایی، عطار، مولوی، عراقی، سعدی، امیر خسرو، خواجوی کرمانی، و سلمان ساوجی را پیش چشم داشته، زبان شعری، سبک و شیوهٔ هنری، و نیز اوج و والایی پیام‌ها و اندیشه‌های بیان‌گردیده با آن‌ها چنان بالا و ارفع است که او را نمی‌توان پیرو هیچ‌کس به‌حساب‌آورد (صفحهٔ ز، پش‌گفتار در دیوان حافظ با ترجمه و شرح اردو توسط عبادالله اختر).

کس چو حافظ نگشاد از رخ اندیشه نقاب

تا سر زلف سخن را به قلم شانه زدند (حافظ)

از منظر تأثیر آثار دیگران بر حافظ و اشعارش، پیش‌زمینۀ (background) بسیاری از افکار، مضامین، صنایع و نازک‌خیالی‌های هنری و شعری حافظ در آثار پیشینیان او هم وجود دارد (صفحۀ 40 حافظ‌‌‌نامه، شرح الفاظ، اعلام، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ، بخش اوّل.)

 شرح حافظ

بنا به ماهیّت و طبیعتش، شعر حافظ شرح‌طلب است. این امر، به هیچ وجه ناشی از دشواری یا دیریابی آن نیست، بلکه، در چندپهلویی، پرمعنایی، و فرهنگ‌مندی شعر حافظ نشان‌دارد (صفحهٔ یک، شرح عرفانی غزل‌های حافظ.)

مطرب عشق عجب ساز و نوايی دارد

زیر هر نغمه که زد، راه به جایی دارد (حافظ)

همین ویژگی کم‌همانند، و نیز عالَم‌گیری و رواج بی‌مانند شعر اوست، که از دیرباز شرح‌نویسان زیادی را برآن داشته‌است که بر دیوان اشعار حافظ شرح بنویسند. بیشتر شارحان حافظ از دو قلمرو بزرگ زبان و ادبیّات فارسی، یعنی شبه قارّهٔ هند و امپراطوری عثمانی، به صورت زیر برخاسته‌اند. از جملهٔ مشهورترین آنها عبارتند از:

[ویرایش] شارحان ترک

1. سودی بسنوی (وفات: ۱۰۰۰ ه.ق.)، نویسندهٔ شرح چهار جلدی بر دیوان حافظ
2. سروری (وفات: ۹۶۹ ه.ق.)
3. شمعی (وفات: ۱۰۰۰ ه.ق.)
4. سید محمد قونیوی متخلص به وهبی (وفات: ۱۲۴۴ ه.ق.) (صفحهٔ ۲، شرح عرفانی غزل‌های حافظ)

[ویرایش] حافظ پژوهان شبه قاره

این گروه بیشتر از دستهٔ پیشین به شعر حافظ و شرح‌نگاری برآن روی‌آورده‌اند. تنها از ربع نخست سدهٔ یازدهم هجری تا ربع اوّل سدهٔ دوازدهم (حدود ۱۰۰ سال) ۹ شرح کوچک و بزرگ در منطقهٔ پنجاب نوشته‌شده‌است. به‌عنوان نمونه می‌توان این دو را ذکرکرد:

1. مرج‌البحرین توسّط ختمی لاهوری در سال ۱۰۲۶ ه.ق.
2. مولانا عبدالله خویشگی قصوری که ۴ شرح بر دیوان خواجه نوشت (۱۱۰۶ ه.ق.)

 فال حافظ

مشهور است که امروز در خانه هر ایرانی یک دیوان حافظ یافت می‌شود. ایرانیان طبق رسوم قدیمی خود در روزهای عید ملی یا مذهبی نظیر نوروز بر سر سفره هفت سین، شب یلدا و... با کتاب حافظ فال می‌گیرند. برای این کار یک نفر از بزرگان خانواده یا کسی که بتواند شعر را به خوبی بخواند یا کسی که دیگران معتقدند به اصطلاح خوب فال می‌گیرد ابتدا نیت می‌کند، یعنی در دل آرزویی می‌کند. سپس به طور تصادفی صفحه‌ای را از کتاب حافظ می‌گشاید و با صدای بلند شروع به خواندن می‌کند. سپس می‌کوشد بنا به آرزوی خود بیتی را در شعر بیابد که مناسب باشد. اصطلاح خوب فال گرفتن در حالتی گفته می‌شود که شخصی چندین بار برای افراد مختلف فال بگیرد و هر بار برای نیت‌ها و آرزوهای متفاوت پاسخی داشته باشد. کسانی که ایمان مذهبی داشته باشند هنگام فال گرفتن فاتحه ای می‌خوانند و سپس کتاب حافظ را می‌بوسند، آنگاه با ذکر اورادی آن را می‌گشایند و فال خود را می‌خوانند. به دلیل ابهام و چند معنایی بودن غزلیات حافظ، شعر او خصلتی پیامبرانه دارد. به همین دلیل در هنگام فال گرفتن پاسخگوی نیت‌های متفاوت است.

 پیوندهای بیرونی

در ویکی‌گفتاورد موجود است.

 

منابع

• اشعار برگزیدهٔ پنجاه‌گانهٔ حافظ (یا حافظ به ۲ زبان)، گردآوری آرتور جی. آربری (Arthur J. Arberry)، انتشارات پدیده، ۱۳۶۷

• لاهوری، ابوالحسن عبدالرّحمن ختمی. شرح عرفانی غزل‌های حافظ، با تصحیح و تعلیقات بهاءالدّین خرّمشاهی، کورش منصوری، و حسین مطیعی امین، در ۴ مجلّد، تهران: نشر قطره، ۱۳۷۴

• اختر، عبادالله. دیوان حافظ با ترجمه و شرح اردو، پیشگفتار از دکتر محمّد ریاض خان، ناشران: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان - اسلام‌آباد، و مؤسسهٔ الکتاب گنج بخش رود - لاهور، ۱۳۹۹ هجری / ۱۹۷۹م

• خرّمشاهی، بهاءالدّین. حافظ‌‌‌نامه، شرح الفاظ، اعلام، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ، بخش اوّل، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ۱۳۷۳

• خرّمشاهی، بهاءالدّین. ذهن و زبان حافظ، چاپ هفتم، انتشارات ناهید، تهران،

 

 

دو بیت برایه امام علی عیله سلام

در زمستانی ترین فصلها

آفتاب از ظلمتی شمشیر خورد

سینه شاهین عشق و زندگی

از کمان تلخ کرکس تیر خورد

یا خدیجه ام الزهرا

اى دامنت دانشگه زهرا خدیجه **اى همدم تنهایى طاها خدیجه
نوشیده آب از چشمه ى چشم تو کوثر **اى باغبان شاخه ى طوبى خدیجه
هستى فداى هستى احمد نمودى **هستى فداى هستیت بادا خدیجه
زخم زبان بسیار از مردم شنیدى**اما نیفتادى دمى از پا خدیجه
آموختى درس فداکارى به عالم **ارث از تو دارد زینب کبرى خدیجه
روزى که دندان پیمبر را شکستند**افروختى چون لاله ى صحرا خدیجه
روزى که زهرایت به کوچه خورد سیلى **بودى کجا اى محرم زهرا خدیجه
روزى که زهرا پشت در فریاد مى ‏کرد**اى کاش بودى یاورش آنجا خدیجه

 

 

 

شهادت امام علی تسلیت باد

مگو که ذات خداوند عین ذات علیست ؛       بگو صفات خدائی همه

صفات علیست

بحکم آنکه من الماء کل شیئ حی   ؛          حیات و هستی هر چیزرا

حیات علیست

هر که را مشکل بود حلال مشکلها علیست؛      در دریای حقیقت بحر

 بی پایان علیست

شیعیان را روز محشر در حیات و در ممات؛   یاور و یارست بر هر درد

و غم درمان علیست 

 

                                                  تلومنی الدنیا

 

تلومنی الدنیا إذا أحببتهُ

کأننی.. أنا خلقتُ الحبَّ واخترعتُهُ

کأننی أنا على خدودِ الوردِ قد رسمتهُ

کأننی أنا التی..

للطیرِ فی السماءِ قد علّمتهُ

وفی حقولِ القمحِ قد زرعتهُ

وفی میاهِ البحرِ قد ذوّبتهُ..

کأننی.. أنا التی

کالقمرِ الجمیلِ فی السماءِ..

قد علّقتُه..

تلومُنی الدنیا إذا..

سمّیتُ منْ أحبُّ.. أو ذکرتُهُ..

کأننی أنا الهوى..

وأمُّهُ.. وأختُهُ..

 

هذا الهوى الذی أتى..

من حیثُ ما انتظرتهُ

مختلفٌ عن کلِّ ما عرفتهُ

مختلفٌ عن کلِّ ما قرأتهُ

وکلِّ ما سمعتهُ

لو کنتُ أدری أنهُ..

نوعٌ منَ الإدمانِ.. ما أدمنتهُ

لو کنتُ أدری أنهُ..

بابٌ کثیرُ الریحِ.. ما فتحتهُ

لو کنتُ أدری أنهُ..

عودٌ من الکبریتِ.. ما أشعلتهُ

هذا الهوى.. أعنفُ حبٍّ عشتهُ

فلیتنی حینَ أتانی فاتحاً

یدیهِ لی.. رددْتُهُ

ولیتنی من قبلِ أن یقتلَنی.. قتلتُهُ..

 

هذا الهوى الذی أراهُ فی اللیلِ..

على ستائری..

أراهُ.. فی ثوبی..

وفی عطری.. وفی أساوری

أراهُ.. مرسوماً على وجهِ یدی..

أراهُ منقوشاً على مشاعری

لو أخبرونی أنهُ

طفلٌ کثیرُ اللهوِ والضوضاءِ ما أدخلتهُ

وأنهُ سیکسرُ الزجاجَ فی قلبی لما ترکتهُ

لو أخبرونی أنهُ..

سیضرمُ النیرانَ فی دقائقٍ

ویقلبُ الأشیاءَ فی دقائقٍ

ویصبغُ الجدرانَ بالأحمرِ والأزرقِ فی دقائقٍ

لکنتُ قد طردتهُ..

 

یا أیّها الغالی الذی..

أرضیتُ عنی الله.. إذْ أحببتهُ

هذا الهوى أجملُ حبٍّ عشتُهُ

أروعُ حبٍّ عشتهُ

فلیتنی حینَ أتانی زائراً

بالوردِ قد طوّقتهُ..

ولیتنی حینَ أتانی باکیاً

فتحتُ أبوابی لهُ.. وبستهُ

__________________

اجازه هست بنده خدا...

بگذار که در حسرت ديدار بميرم... در حسرت ديدار تو بگذار بميرم... دشوار بود مردن و روي تو نديدن... بگذار بدلخواه تو دشوار بميرم... بگذار که چون ناله مرغان شباهنگ... در وحشت و انوده شب تار بميرم... بگذار که چون شمع کنم پيکر خود آب.... دربستر اشک افتم و ناچار بميرم... ميميرم از اين درد که جان دگرم نيست... تا از غم عشق تو دگر بار بميرم... تا بوده ام اي دوست وفادار تو هستم... بگذار بدانگونه وفادار بمي

 اجازه هست بشم فدات؟ اجازه هست تو شعر من اثر بزاره خنده هات؟ شب که مياد يواش يواش با چشمک ستاره هاش، اجازه هست ازآسمون ستاره کش برم برات؟ اجازه هست بياي پيشم بگم دوست دارم ؟ تو هم بگي دوسم داري؟ بريم تو باغ اطلسي بي رنج و درد و بي کسي بهت بگم اجازه هست گل روي موهات بزارم؟ اجازه هست خيال کنم تا آخرش مال مني؟ خيال کنم با رفتنت دل منو نميشکني؟ اجازه هست بشم فدات ؟برم به قربون چشات؟

شهر ارزو

توی شهر آرزوها منم اون کولی ساده...می چکه از دوتاچشمام اشک غربت روی جاده توی بن بست زمونه منم اون کولی ساده...یه ستاره ای ندارم تو تموم آسمونم گم شدم تنها وبی کس توی چادر سیاهی...توی این دوره زمونه یه اسیر بی پناهم بی پناهم ...بی پناهم .. بی پناهم ...بی پناهم